Meer dan de som der delen
06 NOVEMBER 2025
Gemeenten staan voor grote maatschappelijke uitdagingen in het sociaal domein. Vraagstukken rondom jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning en werk & inkomen zijn complex, omvangrijk en vaak ambigu. Deze uitdagingen vragen om een fundamenteel andere aanpak – het vraagt om samenwerking over grenzen heen. In hun position paper delen Anton Revenboer en Frank Halsema hun inzichten en handvatten. Met het strategisch sturingsmodel van Robert Simons laten ze zien hoe gemeenten en ketenpartners concreet kunnen bouwen aan een toekomstbestendige sociale infrastructuur.
Hoe strategisch partnerschap bijdraagt aan oplossingen in het sociaal domein.
Gemeenten worden geconfronteerd met complexe uitdagingen in het sociaal domein, zoals jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning en werk & inkomen. Deze vraagstukken overstijgen vaak de grenzen van individuele gemeenten én ook die van (jeugd)zorgaanbieders. Alleen door kennis, innovatie en verantwoordelijkheid te bundelen, houden we zorg toegankelijk én betaalbaar voor inwoners.
De urgentie is groot: vanaf 2026 dreigt het ‘ravijnjaar’ en nemen de tekorten verder toe. Juist nu is het belangrijk te investeren in duurzame samenwerkingsverbanden die de maatschappelijke opgave centraal stellen en waarin beleid, uitvoering en bedrijfsvoering elkaar versterken
Maatschappelijke Opgaven en Regionale Samenwerking in de Keten
Een toekomstbestendige sociale infrastructuur vraagt om een gedeelde visie op samenwerking, een doordachte transitie en om samen verantwoordelijkheid te nemen voor de uitvoering. Maar hoe ziet dat er in de praktijk uit? En welke stappen zijn nodig om van goede intenties te komen tot écht effectieve samenwerking?
Wanneer gemeenten en samenwerkingsorganisaties hun krachten bundelen, biedt dit veel voordelen: beter stroomlijnen van de vraag naar ondersteuning, efficiënter werken, het ontwikkelen van innovatieve oplossingen en het waarborgen van continuïteit en kwaliteit. Ketensamenwerking speelt hierbij een essentiële rol. Gemeenten, leerwerkbedrijven, welzijnsorganisaties, (jeugd)zorginstellingen en andere maatschappelijke partners zijn gezamenlijk betrokken bij het ondersteunen van inwoners – ieder met een eigen rol en juridische vorm.
Het is onze ervaring dat niet de juridische structuur leidend is voor een succesvolle transformatie, maar dat een goed geïmplementeerd strategisch sturingsmodel van Simons vaak meer resultaat oplevert.
Strategisch Partnerschap
De afgelopen periode heeft een verschuiving plaatsgevonden van marktwerking naar maatschappelijk opdrachtgeverschap en opdrachtnemerschap. Dit betekent een andere rolverdeling dan de traditionele opdrachtgever-opdrachtnemer relatie. Gemeenten en samenwerkingsorganisaties werken nu vanuit een gedeelde visie en stellen gezamenlijke doelen. Iedere partij draagt vanuit zijn eigen rol bij aan een kwalitatief hoogwaardige en doelmatige uitvoering, met oog voor de menselijke maat.
Dit noemen wij de ontwikkeling naar Strategisch Partnerschap. Bij veel gemeenten en samenwerkingsorganisaties vraagt dit wel om een omslag in denken en doen.
Het Model van Simons als Leidraad
Een succesvol strategisch partnerschap vraagt om een gedeelde visie en duidelijke sturing. Het model van Simons, “Levers of Control” (LOC), biedt hiervoor een praktisch en bewezen bestuurlijk managementraamwerk. Het is bij uitstek geschikt voor het vormgeven van ‘Strategisch Partnerschap’ en wordt al toegepast door gemeenten zoals Utrecht, Amersfoort, regio Tilburg in het sociale domein.
Het model helpt organisaties om ervoor te zorgen dat medewerkers bijdragen aan de doelstellingen en de strategie van de organisatie. Daarnaast gaat het verder dan alleen sturing op financiële prikkels: het biedt ruimte voor aanvullende prikkels die samenwerking, transparantie en vertrouwen tussen gemeenten, partners en inwoners versterken.
