In het zuiden van het land mag ik een groep van 150 docenten begeleiden. Het is een studiedag waarin de deelnemers, docenten en directie stilstaan bij het beleid voor de toekomst. Ze noemen dit een strategiedag. Er wordt een mooie presentatie gehouden met dia’s en filmpjes over hoe de toekomst eruit komt te zien. De scholen gaan beter samenwerken, groeien en de leerlingen meer maatwerk bieden. De samenwerking met bedrijven wordt aangetrokken en de leerlingen worden straks trotse vakmensen. Het grote thema is professioneel leiderschap! De bestuurder kijkt na afloop van de presentatie verwachtingsvol de zaal in. Het is even stil, de voorste rij begint langzaam te klappen en de andere rijen volgen. Dan wordt de pauze aangekondigd en ben ik aan de beurt. Ik mag de groep verder begeleiden op het thema professioneel leiderschap.

Mijn inleiding begint dan bij het persoonlijke. Professioneel leiderschap, het positief invloed uitoefenen op basis van je vaardigheden en vakkennis kun je immers niet los zien van persoonlijk leiderschap. Hoe sta je zelf in het leven? Wat is je visie op de mens en de maatschappij? Hoe ga je zelf met uitdagingen of tegenslagen om? Leerlingen kijken niet alleen naar de docent, maar (vooral) ook naar de mens die voor de groep staat. Hierbij ga ik dieper in op het thema “verbinding”.  Verbinding is essentieel voor een goede relatie. Het gaat om zaken als vertrouwen, je veilig voelen en gesteund weten; een (pedagogische) relatie waarin jonge mensen kunnen groeien. Die relatie begint met presentie, er zijn voor die ander. De ander zien en horen, daar de tijd voor nemen. Ik noem wat voorbeelden en laat de groep onderling ook in gesprek gaan. Dan nemen we even pauze.

Er blijft een aantal docenten achter in de zaal, waaronder een vrouw die duidelijk geroerd, emotioneel voor zich uit kijkt. Ik loop naar haar toe en vraag hoe het met het haar gaat. “Eigenlijk wel goed. Je verhaal en voorbeelden raken mij. Ik heb namelijk al een jaar lang strijd met mijn dochter. Ik heb allerlei boeken gelezen over opvoeding en hoe ik het anders moet aanpakken. Ik wil een professionele opvoeder zijn, maar dat werkt niet. Wat ik vergeten ben, is present te zijn, gewoon er voor mijn meiske te zijn in deze lastige levensfase voor haar. Ik zit te veel in het oordeel en zit haar te dicht op de huid dat ze haar schoolwerk moet afmaken en afspraken moet nakomen. Ik ben haar aan het kwijtraken. Ze komt steeds later of helemaal niet meer thuis. Ik heb haar net een berichtje gestuurd dat ik van haar houd en ondanks alle strijd er voor haar wil zijn en dat ik die voortdurende strijd niet meer wil en uit het oordeel en de controle wil blijven. Ik wil haar weer in mijn armen kunnen sluiten in plaats van me af te duwen”. Terwijl ze dit vertelt, licht haar telefoon op. De moeder kijkt en schiet vol: “Kijk allemaal hartjes en kusjes, ze zegt dat het goed is en dat ze van me houdt. Dit heb ik al een jaar gemist, maar ik riep zelf als professionele opvoeder het tegenovergestelde bij haar op”.

Drie weken later krijg ik een berichtje via social media. Moeder en dochter hebben een aantal goede gesprekken gehad. Er is weer verbinding, ze kunnen weer samenzijn en werken aan de toekomst. De moeder schrijft erbij dat ze dit mensgerichte – en er zonder oordeel zijn voor de ander – ook meer in het onderwijs is gaan toepassen. En het werkt, ze heeft minder ordeproblemen in de klas, er is meer rust en aandacht voor elkaar!

Een professional, docent, verpleegkundige of politieagent kan niet zonder het menselijke. Professionele kennis komt daarna en helpt daarbij. Het samenzijn, samenleven en leren gaat vooral om hartjes. Hartjes die helpen om samen te zijn!